6 Yaş Çocuğumu Tanıyorum

PDFYazdıre-Posta

Makaleler - Çocuk ve Ergen

Her yaş grubu için ailelerin merak ettiği bazı konular ve genel bazı sorunlar vardır. Çocuk psikolojisi ile ilgili çok değerli kuramlar ve yazarlar bulunmaktadır. Temelde bilgilerimiz, deneyimlerimiz, yaklaşım ve önerilerimiz bu kuramlara dayanır. Okuyacağınız yazıda birebir kuramlar tartışılmamaktadır. Verdiğim seminerlerde gözlemlediğim kadarıyla ailelerin ihtiyaç duyduğu, daha anlaşılır, uygulanabilir önerilerin ve bilgilerin yer almasına dikkat ettim.

 Çocukta büyüme dönemsel özelliklere sahiptir. Her çocuk için aynı hızda olmasa, o dönem içinde yaklaşık benzer özellikleri göstermesini beklenir.

Çocuğun ırkı, cinsiyeti, geçirdiği hastalıklar, yetiştiği sosyo-kültürel ortam, genetik yapısı ve beslenmesi dönemleri uygun hızla atlatmasına etki edebilir. Eğer 72 aylık çocuğunuz belirtilen alanlardaki çoğu özelliğe sahip olmadığını veya tam tersi bu özellikleri çoktan edindiğini düşünüyorsanız, konuyla ilgili bir uzman psikoloğa veya çocuk ergen psikiyatristine başvurabilirsiniz.

Şimdi ilk önce 6 yaş çocuğunun özelliklerine bakacağız, sonra karşılaşabileceğiniz sorunlardan ve önerilerden bahsedeceğiz. Son konular olarak etkili iletişime ve genel önerilere değineceğiz.

6 Yaş Çocuğum Okula Hazır mı?

En genel bakış açısıyla 6 yaşındaki çocuklar bağımsız ve kendilerine yeterlidir. Günlük rutinlere yardım etmeyi severler. Çok fazla enerjileri vardır ve fiziksel çalışmalardan hoşlanırlar. Övülmeye, desteklenmeye ve cesaretlendirilmeye ihtiyaçları vardır.

Fiziksel olarak çocuk oldukça yeterli hale gelmiştir. Doğum ağırlığına göre yaklaşık 7-8 kat daha ağırdır, boyu doğumuna göre 2 kattan fazladır. Neler yapabilir? Zıplayabilir, atlayabilir, sekebilir ve dengede durabilir. Denge gerektiren oyunlarda, bedenini kullanması gereken etkinliklerde daha beceriklidir. İp atlama kızlarda, top oynama erkeklerde daha yaygındır ve ustaca oynanır. İnce motor becerileri geliştiği için kalem, makas, fırça gibi aletlerle arası oldukça iyidir. Temel çizimleri (kare, üçgen,daire gibi) düzgün şekilde kopyalabilir.  Resimlerde kompozisyon oluşturma, hamurdan şekil yapma, kağıttan yaratıcı şekiller katlama gibi etkinlikleri yapabilir.

Özbakım becerilerinde çocuk artık kendi temizliğini yapabilecek düzeydedir. Elini yüzünü yıkar, diş temizliğini yapar, saçını tarar ve toplayabilir. Mevsime uygun kıyafet seçimini yapar ve giyer. Ayakkabısını bağlar, düğmeleri ilikler. Yemek masası hazırlar, basit yemekleri ve atıştırmalıkları kendisi hazırlar ve toplum içinde uygun şekilde yemek yiyebilir. Bu temizlik ve giyinme gibi günlük alışkanlıklarda, sorumluluk verildiğinde yerine getirebilir.

Demek ki artık 6 yaşındaki çocuğunuza sorumluluk verebilir ve bunu yerine getirmesini bekleyebilirsiniz.

Psikososyal gelişimine baktığımızda çocuğun daha sosyal ve uyumlu hale geldiğini söyleyebiliriz. Grup oyunları kurar, sürdürür, bazen lider bazen katılımcı olur. Cinsiyete uygun oyunlar, arkadaşlıklar, kıyafetler ve oyuncaklar seçer. Kızlar anneyle, erkekler babayla özdeşim kurarlar. Kıskançlık, öfke, incinme, mutluluk gibi duyguları bilir, adlandırır ve karşı tarafın hangi duyguyu yaşadığını bilebilir.  Sır paylaşmayı ve sır saklamayı becerir.

Artık 6 yaşındaki çocuğunuz, sosyal ilişkiler kurabilir ve yürütebilir.

Bilişsel gelişim, çocuğun düşünme, yorumlama, algılama gibi karmaşık zihinsel süreçlerini anlatır. 1′den 10′a kadar rakamları yazar, 50 ya da 100′e kadar sayar. 15-20 parçalı yap-bozu yapar. Sağını solunu tanır, ama karşısındakinin sağını solunu karıştırabilir. Sınıflama ve sıralama becerileri artmıştır, kavram bilgisi oldukça iyidir. Haftanın günlerini sayar, uzun-kısa, önce-sonra, dün-bugün gibi kavramları yerinde kullanır. Kendi adresini bilir ve tarif eder. 2-3 tane telefon numarasını ezbere bilir. Doğum tarihini bilir, paraları tanır ve basit alışveriş işlerine gönderilebilir. Henüz hayalle gerçeği tam olarak ayırtedemez. Bazen rüyasında gördüğü bir olayı gerçekmiş gibi anlatabilir. Okulda olmayan bir konuşmayı, olmuş gibi anlatabilir. İsmini yazabilir, sık gördüğü tabelaları ve kelimeleri tanır. Benzerlik ve farklılıkları bilir ve resimlerde bulabilir.

Demek ki 6 yaşında, 72 aylık çocuğunuz artık okula gitmeye ve yeni bilgiler edinmeye hazırdır.

Dil gelişimine baktığımızda çocuğun yaklaşık 3000 kelime bildiğini ve dil becerisinin yetişkine yakın olduğunu söyleyebiliriz. Zamanı düzgün olarak kullanır, önce düşünüp sonra konuşmaya başlar. Kullandığı cümlelerde bağlaçlar, zamanlar, şartlar artmıştır. Espri yapar, ilk fıkralarını anlatır. Kendisine söylenen 3 emir cümlesini anlar, sırasıyla yerine getirir. Benmerkezci düşünme dönemi yüzünden hala ‘ben, benim’ kelimelerini daha yoğun kullanır.

Artık 6 yaş çocuğunuz derdini daha iyi anlatabilir ve sizin yapacağınız açıklamaları daha iyi anlar.

Evet, çocuğunuzun fiziksel, dil, bilişsel ve psikososyal gelişim özelliklerine baktığımızda artık okula gitmeye hazır olduğunu söyleyebiliriz.

Uzman Psikolog Meltem Özcüler