Savaş ya da Kaç Tepkisi ve Modern Dünya

PDFYazdıre-Posta

Makaleler - Anksiyete Bozuklukları

Modern dünyada fiziksel sağlığımızı ve bütünlüğümüzü etkileyen olaylar yaşamaktayız. Karşıdan karşıya geçerken, araba kullanırken, karanlıkta yürürken, gece bir tıkırtı duyduğumuzda… Bir önceki konuda bahsettiğimiz gibi bu durumlarda bizi hayatta tutan otomatik sistem ‘Savaş ya da Kaç Tepkisi’dir.

Modern dünyada kendimizi tehdit altında hissettiğimiz durumlar sadece fiziksel durumlarla kısıtlı değildir. İşten atılmak, boşanmak, aldatılmak, hastalık, terfi edilmek, ekonomik sorunlar, aile içi sorunlar, taşınmak, yakın ilişkilerin bitmesi gibi bize sadece duygusal yük getiren durumlar yaşamaktayız.

 

Fiziksel tehditler olmasa da beyin bunları ‘tehdit’ olarak algılarsa, yine ortaya ‘Savaş ya da Kaç Tepkisi’ çıkmaktadır.

Otonom sinir sistemi ve hipotalamus kişiyi hazır hale getirmek için ‘alarma’ geçer. Alarm durumunda aslında kısa süreli olduğunda zararsız olan birçok belirti ortaya çıkar. Bu belirtilerin temelinde adrenalin, noradrenalin ve kortizol hormonları yatmaktadır. Gözbebekleri daha çok ışık almak için büyür. Tüm kaslar kasılır. El ve ayaklardan kan çekilir. Sindirim sisteminden kan çekilerek daha gerekli bölgelere gönderilir. Kalp, kan ihtiyacını gidermek için daha çok çalışır. Mide daha fazla asit salgılar, solunum hızı ve derinliği artar. Vücut terler. Kişiye bağlı olarak daha farklı belirtiler ve tepkiler de ortaya çıkabilir.

Vücut bu şekilde çalışırken, kişi bazı durumları oldukça net farkedebilir. Beyaz benekler görme, başağrısı, boyun, sırt ve omuz ağrısı, el ve ayakta üşüme, uyuşma, terleme, titreme, mide ağrısı, baş dönmesi, sersemlik hissi, ateş basması, yüz kızarması…

Günümüzde bu belirtileri yaşadığınız durumlar arttıkça iş ve okul başarısızlığı, konsantrasyonda güçlük, unutkanlık, mutsuzluk, öfke, sık sık tartışmaya girme gibi sorunlarınız da artabilir. Çünkü ortaya çıkan belirtiler sizi savaşmaya veya kaçmaya hazırlasa da bunları yapmak her zaman kolay olmayabilir. Patronunuzun sizi azarlaması karşısında bazen sadece susmak durumunda kalabilirsiniz. Geleceğinizle ilgili sürekli endişe durumu yaşasanız da bunu kendinize bile itiraf edemeyebilirsiniz…

Uzman Psikolog Meltem Özcüler

Kaynaklar

http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1958997/

Barlow, David. Clinical Handbook of Psyhological Disorders. Guiford Press, NY.

Yurdakoş, E.’Stres Fizyolojisi’. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı.

Bayraktar, E. (2007). Hoşçakal Panik. Gendaş Kültür, İstanbul.

Physiology of Stress. Jones and Barrett Publishers